Εξω επικονδυλίτιδα αγκώνα (tennis elbow)

Με τον όρο επικονδυλίτιδα χαρακτηρίζεται ο πόνος που γίνεται αντιληπτός στην έξω και πλάγια περιοχή του αγκώνα (lateral epicondylitis) και μπορεί να αντανακλά στη περιοχή του αντιβραχίου μέχρι τα δάκτυλα όπως και στην εξωτερική επιφάνεια του βραχιονίου. Η περιοχή αυτή είναι μία μικρή οστική επιφάνεια όπου ονομάζεται επικόνδυλος. Εκεί εκφύονται οι τένοντες των εκτεινόντων μυών της πηχεοκαρπικής άρθρωσης.

Ο πόνος προκαλείται όταν γίνει έντονη και βίαιη έκταση του καρπού. Φυσικά αυτό δε συμβαίνει μόνο σε αθλητές αλλά και σε κόσμο με έντονη χειρονακτική εργασία που παρουσιάζεται το φαινόμενο της υπέρχρησης. Εκλύεται με το σφίξιμο του χεριού, με το άνοιγμα πόρτας, με το σήκωμα αντικειμένων, με το βίδωμα κτλ. Στην αντικειμενική εξέταση μπορούμε να προκαλέσουμε πόνο, όταν κρατάμε τον αγκώνα του ασθενούς σε έκταση και με το άλλο χέρι προβάλλουμε αντίσταση στην έκταση του χεριού από θέση πρηνισμού.

Η εξω επικονδυλίτιδα του αγκώνα είναι μια χρόνια κάκωση και παρουσιάζεται στους αθλητές εκείνους οι οποίοι εκτελούν κινήσεις πρηνισμού και υπτιασμού του πήχη σε αθλήματα όπως η αντισφαίριση, το γκολφ, το μπέιζμπωλ, η ξιφασκία και ο ακοντισμός. Ειδικότερα, ο αγκώνας γίνεται ευπαθής σε μικροτραυματισμούς στις δραστηριότητες ρίψης και κρούσης .

Περιγράφηκε για πρώτη φορά το 1873 ως κλινική οντότητα από τον Runge, ο οποίος παρατήρησε αυτή την κατάσταση στο γενικότερο πληθυσμό. Η επικράτηση της έξω επικονδυλίτιδας πήγασε μαζί με την αύξηση της συμμετοχής στο τένις και επομένως με το γενικό όνομά της «Tennis elbow», ενώ το 1936 αναφέρθηκαν από τον Cyriax, 26 πιθανά αίτια, που ενοχοποιούνται για την πρόκληση της πάθηση.

Παράγοντες που προκαλούν έξω επικονδυλίτιδα

•  Υπερχρησία-υπερκόπωση των μυϊκών στοιχείων που υποστηρίζουν την άρθρωση του αγκώνα.
•  Λειτουργική ανεπάρκεια των μυϊκών στοιχείων που υποστηρίζουν την άρθρωση του αγκώνα.
•  Λανθασμένη τεχνική χτυπημάτων.
•  Λανθασμένη εκλογή ρακέτας (grip).
•  Απότομη αύξηση της έντασης στην προπόνηση.
•  Κακή μυϊκή σχέση (μυϊκή ανισορροπία καμπτήρων-εκτεινόντων).
•  Αύξηση της τάσης των χορδών σε υπερβολικό βαθμό.
•  Οι υπερβολικά χρησιμοποιημένες ή βρεγμένες μπάλες. 

Ειδικά Κλινικά Σημεία για την εξω επικονδυλίτιδα

•  πόνος στην παρακονδύλιο απόφυση μετά από αντίσταση στην έκταση του καρπού και των δακτύλων,
•  πόνος μετά από αντίσταση στην κερκιδική απόκλιση του καρπού,
•  πόνος μετά από αντίσταση στον υπτιασμό,
•  ευαισθησία και πόνος κατά την ψηλάφηση της παρακονδυλίου απόφυσης,
•  ο πόνος μπορεί να αντανακλά στην κερκιδική πλευρά του πήχυ και να γίνεται αισθητός στη ραχιαία επιφάνεια των δακτύλων (κυρίως στο μέσο και παράμεσο δάκτυλο

Διάγνωση 

Η διάγνωση στηρίζεται στο λεπτομερές ιστορικό και την κλινική αξιολόγηση. Πολλά προβλήματα μπορούν να αντανακλούν στην περιοχή των επικονδύλων. Εκτός εκείνων που αναφέραμε παραπάνω, πρέπει να λάβουμε υπόψιν τα συνοδά σημεία και συμπτώματα της τενοντοελυτρίτιδας de Quervain, της τενοντίτιδας του ωλενίου εκτείνοντα του καρπού στην περιοχή κατάφυσής του στον καρπό, του συνδρόμου του στρογγύλου πρηνιστή. Η παγίδευση τόσο του ωλενίου όσο και του κερκιδικού νεύρου, προβλήματα καρπιαίου σωλήνα, ενδοαρθρικές ανωμαλίες και αρθρική χαλαρότητα, αλλά και σημεία σκανδάλης και ευαισθησίας στους μυς αναφέρονται και στους επικονδύλους.

Πολλές φορές τα προβλήματα χαμηλής αυχενικής μοίρας μπορούν να αντανακλούν έντονα στην περιοχή. Έχει καταγραφεί ότι 60% των περιπτώσεων με έξω επικονδυλίτιδα παρουσίαζαν και ενδοσπονδυλικές βλάβες στα επίπεδα Α5-Α7 ή Α6-Α7, ενώ οι μισοί από αυτούς εμφάνιζαν και διαφόρου βαθμού σοβαρότητας περιαρθρικά προβλήματα στον ώμο.

Διαφορική διάγνωση πρέπει επίσης να γίνει από την πίεση του οπισθίου μεσόστεου νεύρου. Αυτό γίνεται με τη δοκιμασία του μέσου δακτύλου κατά την οποία ο ασθενής ενώ διατηρεί τον αγκώνα τον καρπό και τα δάκτυλα σε έκταση, προσπαθεί υπό αντίσταση να εκτείνει τα δάκτυλα ακόμη περισσότερο. Ο πόνος του μέσου δακτύλου είναι πολύ μεγαλύτερος σε σχέση με τα άλλα δάκτυλα.

Σημαντική βοήθεια μπορούμε να έχουμε και από διάφορα διαγνωστικά μέσα, όπως η μαγνητική και η αξονική τομογραφία, το διαγνωστικό υπέρηχο, το ηλεκτρομυογράφημα και η απλή ακτινογραφία. Μέσω αυτών των εξετάσεων μπορούμε να διαπιστώσουμε την ύπαρξη πιθανού κατάγματος στην περιοχή ή εκφυλιστικών αλλοιώσεων.

 Θεραπεία

Η θεραπεία μπορεί να συντηρητική ή σε περίπτωση αποτυχίας χειρουργική. Η συντηρητική θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει:

• Φαρμακευτική αγωγή με αντιφλεγμονώδη φάρμακα.
• Διάστημα ξεκούρασης της περιοχής από τις επίπονες δραστηριότητες.
• Χρήση προστατευτικού κηδεμόνα για περιορισμό της φόρτισης της περιοχής.
• Απελευθέρωση των trigger points, είτε με ισχαιμική πίεση, είτε με την τεχνική της στεγνής βελόνας.
• Εφαρμογή πάγου σε τακτά χρονικά διαστήματα.
• Ιοντοφόρεση.
• Θεραπεία με Laser.
• Θεραπευτικό υπέρηχο
• Θεραπεία κρουστικών κυμάτων (shockwave therapy)
• Κινητοποίηση της άρθρωσης (mobilization).
• Myofascial Release
• Bελονισμό
• Ασκήσεις μυϊκής ενδυνάμωσης και διατάσεις
• Iδιοδεκτικές ασκήσεις. 

Μέτρα πρόληψης

Σαν προληπτικούς παράγοντες μπορούμε να αναφέρουμε τους εξής :

•  Σωστή εκλογή ρακέτας (ρακέτα μικρότερου βάρους, μαλακότερου πλέγματος, μικρότερης τάσης από την προτεινόμενη του κατασκευαστή και με περισσότερο υλικό γραφίτη).
•  Κατάλληλο μέγεθος λαβής.
•  Κατάλληλος τύπος λαβής (continental λαβή ή Eastern κατά το backhand χτύπημα στο τένις).
•  Χρήση μαλακών μπαλών (soft balls) στις μικρές ηλικίες και στους αρχάριους.
•  Σωστή εκμάθηση τεχνικής ή βελτίωση αυτής σε προχωρημένους.
•  Προοδευτική αύξηση της έντασης της προπόνησης.
•  Πιο αργές μπάλες και πιο αργό γήπεδο στα πρώτα στάδια εκμάθησης.
•  Ασκήσεις ενδυνάμωσης και ευλυγισίας των εκτεινόντων και καμπτήρων μυών του καρπού, του πήχη και των μυών που εκτείνουν τα δάκτυλα.
•  Αποφυγή υπερβολικών επιβαρύνσεων. 

 Πηγές:

Arnheim D. (1989) Modern Principles of Athletic Training, California State University.

Bernhang, A.M, Dehner, W., Fogarty, C. (1974) Tennis elbow: a biomechanical approach. Journal of Sports Medicine, 2(5):235–260.

 Bisset L., Paungmali A., Vicenzino B., Beller E. (2005) A systematic review and meta-analysis of clinical trials on physical interventions for lateral epicondylalgia. British Journal of Sports Medicine 39 (7): 411–422.

 Halpern, B. (1994) Sports Medicine for the Primary Care Physician, 2nd ed., CRP Press: New York.

Vicenzino, B., Wright, A. (1996) Lateral epicondylalgia I: epidemiology,pathophysiology, aetiology and natural history. Physical Therapy Reviews,1:23–34.